Απλή αναλογική: Δήμαρχος ηγέτης ή εξισορροπιστής συμφερόντων

Ο Γιώργος Μαυρωτάς είναι αντιπρόεδρος στο Ποτάμι και βουλευτής Αττικής

Του Γιώργου Μαυρωτά

Οι αυτοδιοικητικές εκλογές του Μαΐου θα γίνουν με το σύστημα της απλής αναλογικής. Ένα σύστημα το οποίο το Ποτάμι καταψήφισε στη Βουλή το περασμένο καλοκαίρι γιατί θεωρούσαμε και θεωρούμε ότι παράγει περισσότερη δυσλειτουργία παρά το εύηχο επιχείρημα της περισσότερης δημοκρατίας. Παρακάτω θα προσπαθήσω να εξηγήσω γιατί.

Ένα εκλογικό σύστημα πρέπει να συνδυάζει δύο χαρακτηριστικά: Την κυβερνησιμότητα και την αντιπροσωπευτικότητα. Η αντιπροσωπευτικότητα αφορά στην ίση συμβολή της ψήφου στο αποτέλεσμα, ενώ η κυβερνησιμότητα στη δυνατότητα διακυβέρνησης μετά τις εκλογές.

Το ισχύον υπερ-πλειοψηφικό σύστημα στην τοπική αυτοδιοίκηση έδινε στον νικητή (ανεξάρτητα από το ποσοστό που θα έπαιρνε την πρώτη Κυριακή) τα 3/5 των εδρών του Δημοτικού Συμβουλίου. Πρέπει να παραδεχτούμε ότι αυτό δεν ήταν ούτε σωστό ούτε δίκαιο, επειδή εστιάζοντας μόνο στο κριτήριο της κυβερνησιμότητας, αγνοούσε το κριτήριο της αντιπροσωπευτικότητας.

Το προτεινόμενο από τον ΣΥΡΙΖΑ σύστημα της απλής αναλογικής πάει όμως στο άλλο άκρο. Και 45% να πάρει κάποιος την πρώτη Κυριακή, δεν μπορεί να έχει την πλειοψηφία του Δημοτικού Συμβουλίου για να εφαρμόσει την πολιτική του. Δηλαδή, για να μεγιστοποιήσει την αντιπροσωπευτικότητα, αγνοεί το κριτήριο της κυβερνησιμότητας.

Θα μπορούσαμε να επιλέξουμε μια λύση ανάμεσα στα δύο αυτά άκρα; Ναι, και μια τέτοια λύση είναι η σταθμισμένη αναλογική που πρότεινε το Ποτάμι καθώς και άλλοι αυτοδιοικητικοί παράγοντες πρότειναν εναλλακτικές με παρόμοια φιλοσοφία.

Η σταθμισμένη αναλογική είναι μια ισορροπημένη λύση που παντρεύει αρμονικά τα κριτήρια της κυβερνησιμότητας και αντιπροσωπευτικότητας, καθότι υπάρχει ένα κατώφλι εισόδου 3% ώστε να διασφαλίζεται ο μη κατακερματισμός του πεδίου με μονοπρόσωπους συνδυασμούς και να ενθαρρύνονται οι συγχωνεύσεις πριν τις εκλογές.

Προτείνεται επίσης ένα bonus 20% των εδρών για τον πρώτο της δεύτερης Κυριακής. Με τον τρόπο αυτό αν πιάσει ένα ικανό ποσοστό στην πρώτη Κυριακή (γύρω στο 35%) να μπορεί να έχει την πλειοψηφία. Με το σύστημα αυτό αποκτούν νόημα και οι εκλογές της 2ης Κυριακής που με την απλή αναλογική χάνουν το νόημά τους, αφού η σύνθεση του Δημοτικού Συμβουλίου θα έχει διαμορφωθεί ήδη από την πρώτη Κυριακή.

Οι επόμενες αυτοδιοικητικές εκλογές με την απλή αναλογική θα είναι λοιπόν μια νέα εμπειρία. Με πολλούς συνδυασμούς, όπου η δεύτερη Κυριακή μικρή σημασία θα έχει, καθότι η σύνθεση του δημοτικού συμβουλίου θα έχει προκύψει από την πρώτη Κυριακή.

Έτσι, εκτός από περιπτώσεις ισχυρών υποψηφιοτήτων, ο Δήμαρχος που θα προκύπτει δεν θα είναι ο άρχων του δήμου αλλά ο εξισορροπιστής συμφερόντων του δημοτικού συμβουλίου, με ό,τι αυτό συνεπάγεται…