Η λυτρωτική τέχνη του θεάτρου

της Χρυσούλας Γεωργιλά

Η Χρυσούλα Γεωργιλά είναι μαθήτρια της Γ’ τάξης στο 2ο Λύκειο Βούλας

Λένε πολλοί ότι η ζωή είναι μια θεατρική παράσταση. Στην πραγματικότητα συμβαίνει το τελείως αντίθετο.

Στο θέατρο στην ουσία, απομονώνουμε ένα γεγονός που διαδραματίζεται σε έναν φανταστικό κόσμο και το αντιπαραβάλλουμε με κάποιο άλλο που ενδεχομένως να βιώνεται καθημερινά στον πραγματικό. Παρατηρούμε τι συμβαίνει σε διαφορετικά άτομα, σε διαφορετικές τοποθεσίες και σε άλλους χρόνους. Το βιώνουμε σαν να συνέβαινε στην πραγματικότητα, αφού ισχύουν οι ίδιοι όροι που ισχύουν στην πραγματική ζωή.

Μια θεατρική παράσταση λειτουργεί ως εργαλείο που διευκολύνει την ένταξη στο κοινωνικό σύνολο. Είναι το αποτέλεσμα ομαδικής εργασίας διαφορετικών ατόμων, με ξεχωριστούς όμως ρόλους. Ο κοινός στόχος επιτυγχάνεται με συνεργασία που προϋποθέτει αμοιβαίες ενέργειες αλλά και αλληλεπιδράσεις. Στους πρώτους σκοπούς του θεάτρου τοποθετείται ο προβληματισμός για συγκεκριμένα γεγονότα ή καταστάσεις και η έξαψη της φαντασίας τόσο του ηθοποιού, όσο και του θεατή.

Η ενεργοποίηση της σκέψης, η δημιουργία ερωτημάτων και η ευαισθητοποίηση, συνθέτουν το παζλ της ολοκληρωμένης προσφοράς μιας θεατρικής παράστασης. Λυπάσαι, χαίρεσαι, φοβάσαι, θυμάσαι, συμφωνείς, διαφωνείς, ταξιδεύεις και ψάχνεις να εντοπίσεις τα αίτια και τα αποτελέσματα χαρακτήρων και πράξεων. Η αξία του να ταυτίζεσαι με καταστάσεις που δεν έχεις ζήσει, αλλά και που γνωρίζεις ότι δεν θα ζήσεις ποτέ, σε κάνει κάτι περισσότερο από αυτό που είσαι. Κάτι μεγαλύτερο και πιο ουσιαστικό. Αντλείς δύναμη από την ίδια σου τη σκέψη. Ακόμα και η αγωνία που έχεις για την τροπή της πλοκής ενός θεατρικού έργου, σε κάνει να σκέφτεσαι ακατάπαυστα, να προσπαθείς να βρεις λύσεις, να δώσεις εναλλακτικές.

Αν μάλιστα συμμετέχεις, τότε υποδύεσαι. Αλλάζεις. Βγαίνεις έξω από το σώμα σου και ταυτίζεσαι με χαρακτήρες και νοημοσύνες που δεν θα φανταζόσουν ποτέ. Ο τρόπος που λειτουργεί το θέατρο ως τέχνη, δεν είναι απλός. Η επιστήμη δυσκολεύεται να εντοπίσει το κίνητρο που κρύβεται πίσω από την έλξη που νιώθει ο μέσος άνθρωπος της σύγχρονης κοινωνίας για μια θεατρική παράσταση. Επιφανειακά θα μπορούσε να αποδοθεί στην επιθυμία μας για μίμηση και στην έφεση που έχουμε για παιχνίδι. Είναι ενδεχομένως πρόκληση να υποδυόμαστε κάποιον άλλον, από τη στιγμή που όλη μας η ζωή καταναλώνεται στην προσπάθεια που κάνουμε, να υποδυθούμε τον εαυτό μας.

Βαθύτερα όμως, θα πρέπει να αναζητήσουμε κίνητρα στην ανάγκη που έχουμε για διαπαιδαγώγηση, για ηθικοποίηση και για εκπλήρωση ανεκπλήρωτων επιθυμιών μας, βαθιά ριζωμένων από την παιδική μας ηλικία. Το έμψυχο στοιχείο που χαρακτηρίζει μια θεατρική παράσταση και η αμεσότητα της σχέσης ανάμεσα στον θεατή και τον ηθοποιό, κατατάσσει το θέατρο στην κορυφή των κοι- νωνικών τεχνών, προσφέροντας πραγματική λύτρωση σε αυτόν που το απολαμβάνει.

Το θέατρο δεν είναι λίγο εγώ, δεν είναι λίγο εσύ. Δεν είναι λίγο απ’ όλα. Είναι όλα μαζί.

«Πιστεύω ότι σε μια μεγάλη πόλη ή ακόμη και σε μια μικρή πόλη ή σε ένα χωριό, ένα μεγάλο θέατρο είναι το εξωστρεφές και ορατό σημάδι μιας εσωτερικής κοιτίδας πολιτισμού», όπως έγραψε ο Σερ Λόρενς Ολίβιε.