Ψήφος εμπιστοσύνης στους νέους

του Χρήστου Πετράκου *

Οι σύγχρονες κοινωνίες λειτουργούν σε έναν διαρκώς μεταβαλλόμενο κόσμο. Τα νέα επίδικα ζητήματα είναι πρωτότυπα καθώς οι κοινωνικές συνθήκες που τα αναδεικνύουν είναι και αυτές με τη σειρά τους πρωτόγνωρες.

Η δημογραφική εξέλιξη στην Ευρώπη με την αύξηση του προσδόκιμου και τη μείωση των γεννήσεων θα μπορούσε να οδηγήσει στην περιθωριοποίηση των νέων στην πολιτική διαδικασία, η οποία κινδυνεύει να κυριαρχηθεί από θέματα πρωταρχικά ενδιαφέροντα για τους ηλικιωμένους και να θέσει σε κίνδυνο τη σταθερότητα της δημοκρατίας σε μια εποχή όπου η κοινωνική συνοχή είναι πιο σημαντική από ποτέ. Η αυξανόμενη χαμηλή προσέλευση στις εκλογές σε όλη την Ευρώπη, ιδίως μεταξύ των ηλικιακών ομάδων ηλικίας 18-24 ετών, πρέπει να μας ανησυχεί για το μέλλον της δημοκρατίας.

Σε κάθε περίπτωση δεν μπορούμε να παραβλέπουμε πως όσο μεγαλύτερο είναι το ποσοστό της κοινωνίας που συμμετέχει στις εκλογές, τόσο μεγαλύτερη είναι η αντιπροσωπευτικότητα των εκλεγμένων. Η καλύτερη συμμετοχή στην ψηφοφορία θα βοηθήσει τους νέους να συνειδητοποιήσουν περισσότερο την ευθύνη τους για τον καθορισμό της θέσης και του ρόλου τους στην κοινωνία.

Είναι βέβαιο πως απαιτείται καλύτερη εκπαίδευση για τη δημοκρατική ιδιότητα του πολίτη μέσω εκπαιδευτικών συστημάτων που θα επιτρέψουν στους μελλοντικούς πλήρως ανεπτυγμένους πολίτες να ασκήσουν τα νέα τους δικαιώματα. Τα σχολεία μπορούν να αποτελέσουν πρότυπο δημοκρατικής συμμετοχής αν οι μαθητές συμμετέχουν στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.

Ήδη από το 2007, η Αυστρία έγινε το πρώτο μέλος του Συμβουλίου της Ευρώπης και της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η πρώτη από τις δημοκρατίες του ανεπτυγμένου κόσμου που υιοθέτησε την ηλικία ψήφου των 16 για όλες τις δημοτικές, κρατικές και εθνικές εκλογές. Η Γερμανία μείωσε επίσης την ηλικία ψήφου σε ορισμένα ομόσπονδα κράτη. Το καντόνι του Glarus στην Ελβετία έχει μειώσει την ηλικία ψήφου σε 16 για τοπικές και περιφερειακές εκλογές. Σε αυτό το πλαίσιο το Ελληνικό Κοινοβούλιο, ορθά, αποφάσισε τον Ιούλιο του 2016 τη θέσπιση νέου, κατώτερου από το προηγούμενο των 18 ετών, ορίου ηλικίας για την άσκηση του δικαιώματος ψήφου, στο 17ο έτος ηλικίας.

Οι αρχές της δημοκρατίας, απαιτούν τη συμμετοχή του μεγαλύτερου δυνατού αριθμού ανθρώπων στη διαδικασία λήψης των πολιτικών αποφάσεων. Είναι συνεχής η ανησυχία όλων των δημοκρατών πολιτών για την επέκταση και βελτίωση της δημοκρατικής λειτουργίας των κοινωνιών μας ως αντίβαρο στην άνοδο της λούμπεν Ακροδεξιάς. Η δυνατότητα εισαγωγής νέων ψηφοφόρων στο εκλογικό σώμα θα έχει συνέπεια να δοθεί μεγαλύτερο περιθώριο έκφρασης των ανησυχιών των νεότερων γενεών. Η αποτελεσματική καταπολέμηση του αυξανόμενου κινδύνου απο- κλεισμού των νέων έχει ανάγκη κάθε δυνατή προσπάθεια για να διευκολυνθεί η ενσωμάτωσή τους στις δομές της κοινωνίας.

Το πολιτικό σύστημα πλέον πρέπει να εξετάσει τη δυνατότητα μείωσης και της ελάχιστης ηλικίας εκλογιμότητας των πολιτών του.

* Ο Χρήστος Ν. Πετράκος είναι δικηγόρος και μέλος της Οργάνωσης Μελών ΣΥΡΙΖΑ Βάρης, Βούλας, Βουλιαγμένης