Γρηγόρης Κωνσταντέλλος: Η επόμενη ημέρα για την τοπική δημοκρατία

Ο Δήμαρχος Βάρης Βούλας Βουλιαγμένης είναι από τα λίγα πρόσωπα που γνωρίζουν τόσο καλά τον μηχανισμό της ελληνικής αυτοδιοίκησης και εν γένει της δημόσιας διοίκησης στη χώρα μας. Κατά την τρέχουσα δεύτερη θητεία του στο τιμόνι του Δήμου, έχοντας όμως και μια 20ετή εμπλοκή στα τοπικά πράγματα, ο συνάδελφοί του Δήμαρχοι τού εμπιστεύτηκαν μια από τις πλέον καίριες θέσεις: Αυτήν του προέδρου της Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας στην Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ). Ο Γρηγόρης Κωνσταντέλλος βρίσκεται έτσι στο κέντρο λήψης αποφάσεων για τις θεσμικές μεταρρυθμίσεις στην τοπική αυτοδιοίκηση, έχοντας κληθεί πολλές φορές ήδη να διαμορφώσει τις προτάσεις της ΚΕΔΕ, να τις παρουσιάσει στο ελληνικό κοινοβούλιο και να διαπραγματευτεί με την κυβέρνηση την υλοποίησή τους.

Θέση του δημάρχου των 3Β είναι ότι θεσμικές αλλαγές στην αυτοδιοίκηση πρέπει να στοχεύουν σε μια «πολυεπίπεδη διακυβέρνηση» η οποία όπως τονίζει «προϋποθέτει αμοιβαία πίστη μεταξύ όλων των επιπέδων εξουσίας και συνεργασία βασισμένη στην εμπιστοσύνη και όχι στην αντιπαράθεση και στην ποδηγέτηση». Κατά τον Γρηγόρη Κωνσταντέλλο «οι περιφέρειες και οι δήμοι πρέπει να αλληλοδιδάσκονται, να πειραματίζονται, να καινοτομούν, να ανταλλάσσουν βέλτιστες πρακτικές κατά την άσκηση των επιτελικών λειτουργιών και ιδιαίτερα του αναπτυξιακού προγραμματισμού δηλαδή του προγραμματισμού της οικονομικής, κοινωνικής και πολιτιστικής ανάπτυξης, του χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού και του επιχειρησιακού σχεδιασμού», όπως τόνισε σε πρόσφατη διαδικασία της ΚΕΔΕ.

Η αναβάθμιση της αυτοδιοίκησης φυσικά απαιτεί μεταφορά νέων αρμοδιοτήτων από την κεντρική διοίκηση. Κατά τον Γρηγόρη Κωνσταντέλλο τέτοια «πακέτα» αρμοδιοτήτων είναι η παρακολούθηση και εφαρμογή του κανονιστικού πλαισίου προστασίας του περιβάλλοντος, η διαχείριση των υδάτων, των στερεών και των υγρών αποβλήτων, των κινδύνων από φυσικές και τεχνολογικές καταστροφές, η Πολιτική Προστασία, η χωροθέτηση, αδειοδότηση, εφαρμογή και ο έλεγχος της λειτουργίας των λαϊκών αγορών. Παράλληλα, στις επιθυμητές για την αυτοδιοίκηση αρμοδιότητες περιλαμβάνονται η διαχείριση των δημόσιων ακινήτων και υποδομών περιφερειακής και τοπικής σημασίας, των πάρκων και των ορεινών όγκων, των αλιευτικών καταφυγίων και των λιμενικών και λοιπών παράκτιων εγκαταστάσεων, η ανάδειξη των πολιτιστικών πόρων. Ανάλογα οι Δήμοι θα μπορούσαν να αναλάβουν τη διοίκηση της ενδοπεριφερειακής συγκοινωνίας καθώς και τη λειτουργία και συντήρηση των συγκοινωνιακών έργων περιφερειακής και τοπικής σημασίας.


Ο Δήμαρχος Βάρης Βούλας Βουλιαγμένης σε πρόσφατη συνάντηση με τη διοίκηση της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, εκπροσωπώντας την αυτοδιοίκηση

Στις προτάσεις που κατέθεσε θεσμικά στην κυβέρνηση ο Δήμαρχος Βάρης Βούλας Βουλιαγμένης συγκαταλέγονται:

Η επανασυγκρότηση της Δημοτικής Αστυνομίας (με τους αντίστοιχους οικονομικούς πόρους και με τεχνικά μέσα). Η αναθεώρηση του ισχύοντος πλαισίου διαχείρισης του δικαιώματος των ΟΤΑ για απλή χρήση αιγιαλού και παραλίας. Η διοικητική μεταφορά στην Τοπική Αυτοδιοίκηση όλων των αποκεντρωμένων υπηρεσιών της κεντρικής και Αποκεντρωμένης Διοίκησης που χωροθετούνται σε περιφερειακό ή δημοτικό επίπεδο και οι αρμοδιότητές τους αφορούν τοπική υπόθεση ή αποστολή του κράτους που θα ασκείται από την Τοπική Αυτοδιοίκηση, διασφαλίζοντας έτσι το σύνολο των ανθρωπίνων και οικονομικών πόρων και της υλικοτεχνικής τους υποδομής χωρίς χωρική μετακίνηση του προσωπικού και της υποδομής αυτών. Τέτοιες δομές είναι τα κοινωνικά ιδρύματα, τα νηπιαγωγεία, τα γραφεία του ΟΑΕΔ, οι δομές πρόληψης και οι δομές πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας περιλαμβανομένων των Κέντρων Υγείας (ιδίως των αστικού τύπου) πλην του υγειονομικού προσωπικού τους.

Πώς θα λειτουργούσαν όμως σήμερα καλύτερα οι Δήμοι; Θέση του Γρηγόρη Κωνσταντέλλου είναι ότι θα έπρεπε να τροποποιηθεί το θεσμικό πλαίσιο των ΚΕΠ, να θεσπιστεί μόνιμο σύστημα κινητικότητας για την Τοπική Αυτοδιοίκηση που θα στηρίζεται στο σύστημα προγραμματισμού των ανθρωπίνων πόρων με την σύμφωνη γνώμη των Δημάρχων, η κατάρτιση των υπαλλήλων να είναι συνεχής και συνδεδεμένη με τις προγραμματιζόμενες δράσεις της διοικητικής μεταρρύθμισης, οι συνθήκες εργασίας των υπαλλήλων και της υλικοτεχνικής υποδομής των υπηρεσιών να βελτιωθούν, με εφαρμογή και των κανόνων υγιεινής και ασφάλειας.

Ένα σημαντικό κεφάλαιο για την αυτοδιοίκηση αποτελεί το σύνολο των ελέγχων που ασκούνται επί των αποφάσεών της. Σημειώνει σε σχετική εισήγησή του ο Γρηγόρης Κωνσταντέλλος: «Ο έλεγχος ασκείται σήμερα από πολλούς ελεγκτικούς μηχανισμούς, γνωστούς σε όλους μας, οι οποίοι αλληλοεπικαλύπτονται με αποτέλεσμα να δημιουργείται αβεβαιότητα στη λειτουργία των ΟΤΑ. Δεν διασφαλίζουν την απρόσκοπτη λειτουργία των Οργανισμών και τις βασικές αρχές της ελεύθερης δράσης στο πλαίσιο της τοπικής αυτονομίας. Αντίθετα, αποτελούν μοχλούς κυρώσεων και ποδηγέτησης του θεσμού».

Τι προτείνεται: «Η εποπτεία επί των πράξεων των συλλογικών και μονομελών οργάνων πρέπει να περιορισθεί σε ένα μόνο διοικητικό έλεγχο νομιμότητας των πράξεών τους, όπως ορίζει το Σύνταγμα και να απαγορεύεται ο έλεγχος σκοπιμότητας των πράξεων αυτών. Επομένως, είναι αναγκαίο να συγκροτηθεί το συντομότερο δυνατό η Αυτοτελής Υπηρεσία ΟΤΑ (ελεγκτής Νομιμότητας), να στελεχωθεί με ικανό προσωπικό, να οργανωθεί με αξιοποίηση σύγχρονων μεθόδων και τεχνολογιών και να εισαχθεί σταδιακά η λειτουργία εσωτερικού ελέγχου στους Δήμους, με κοινά αποδεκτό κανονιστικό πλαίσιο».