Το ορθολογικο-διανεμητικό μοντέλο ανάπτυξης στον Δήμο των 3Β

του Θεόδωρου Γεωργίου*

Στο προηγούμενο φύλλο της εφημερίδας «Δημοσιογράφος» (στο φύλλο του Σεπτεμβρίου 2021) έκανα μια διάκριση ανάμεσα σε δύο μοντέλα οικονομικής ανάπτυξης και κοινωνικής εξέλιξης. Υπενθυμίζω, ότι πρόκειται για το παρασιτικο-κεφαλαιοκρατικό μοντέλο από τη μια και το ορθολογικο-διανεμητικό μοντέλο κοινωνικής δικαιοσύνης από την άλλη. Το πρώτο μοντέλο εφαρμόσθηκε επί εβδομήντα τόσα χρόνια (μετά το τέλος του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου) στην ελληνική κοινωνία και δημιούργησε τις πόλεις και προσδιόρισε την κοινωνική μορφή ζωής όλων μας από το 1950 μέχρι σήμερα. Σε μια κοινωνία που έχει αποκτήσει συνείδηση για τις δράσεις της και τις πολιτικές της θα έπρεπε αυτό το μοντέλο να είχε σταλεί στα σκουπίδια της ιστορίας!

Δυστυχώς για την ελληνική οικονομία το παλαιολιθικό αυτό μοντέλο αναβιώνει στην ιστορικο-γεωγραφική περιοχή της Γλυφάδας, της Βούλας (το γνωρίζω εμπειρικά!), της Βουλιαγμένης. Δεν αναφέρω την περιοχή της Βάρκιζας, επειδή σ’ αυτήν το παρασιτικο-κεφαλαιοκρατικό μοντέλο γνώρισε κατά τις δεκαετίες του ’60 και του ’70 τον πλήρη θρίαμβό του! Σήμερα αυτή η περιοχή είναι ένα «ανθρώπινο κάτεργο» (από βιοπολιτικής απόψεως) για όλους που ζουν εκεί. Αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία. Ας σημειωθεί ότι στις σημερινές συνθήκες της κλιματικής κρίσης το παρασιτικο-κεφαλαιοκρατικό μοντέλο δεν είναι μόνον παρωχημένο. Είναι προ πάντων ο πρωταρχικός εκείνος παράγοντας που συντελεί στην πλήρη καταστροφή της φύσης. Σ’ αυτές τις συνθήκες ο άνθρωπος γίνεται ξένος στο ίδιο το οικοσύστημα. Η κυριαρχία επί της φύσεως, την οποία υποστασιοποιεί αυτό το παρασιτικό μοντέλο, καθίσταται συνθήκη απαξίωσης του ίδιου ανθρώπου. Ο τόπος κατοικίας του ανθρώπου δεν είναι μόνον χώρος οικονομικής δραστηριότητας και καπιταλιστικού κέρδους. Είναι συνθήκη ανθρώπινης ζωής, αξιοπρέπειας, συνείδησης και μέριμνας για τις επόμενες γενιές.

Αλλά δε χρειάζεται να επεκταθώ περισσότερο σε θεωρητικο-πολιτικά ζητήματα σχετικά με το οικιστικό μοντέλο ανάπτυξης που επικράτησε στην Ελλάδα 70 τόσα χρόνια τώρα. Θέλω να επαναδιατυπώσω ένα θεμελιώδες ερώτημα σχετικά με την διαμάχη ανάμεσα στα δύο αναπτυξιακά μοντέλα στην ιστορικο-γεωγραφική περιοχή που υπάγεται στην διοίκηση του Δήμου των 3Β. Και αυτό είναι το εξής: ενώ ο ίδιος ο Δήμαρχος και προσωπικός φίλος μου κύριος Γρηγόρης Κωνσταντέλλος έχει ρητά διακηρύξει και ενώπιον των ψηφοφόρων του έχει δεσμευθεί, ότι θα ακολουθήσει το δεύτερο μοντέλο οικιστικής ανάπτυξης για την παραλιακή ζώνη, στην ευρύτερη περιοχή του διοικητικού ελέγχου του γιατί εφαρμόζεται το παρασιτικό μοντέλο;

Εδώ εντοπίζεται μια αντίφαση η οποία πριμοδοτεί την διαμάχη ανάμεσα στα δύο μοντέλα οικιστικής ανάπτυξης. Η παραλιακή ζώνη κατά τις επόμενες δεκαετίες, θα αναπτυχθεί στο πλαίσιο του ορθολογικου-διανεμητικού μοντέλου κοινωνικής δικαιοσύνης, ενώ η ενδοχώρα, που υπάγεται στον διοικητικό έλεγχο του Δήμου των 3Β , θα εξακολουθήσει, όπως φαίνεται από την οικοδομική δραστηριότητα των δύο τελευταίων χρόνων (2020-2021), να κινείται στον αναπτυξιακό αστερισμό του παλαιολιθικού κεφαλαιοκρατισμού. Θα πω δύο-τρία λόγια για το ορθολογικο-διανεμητικό μοντέλο ανάπτυξης, για να γίνει σαφές πώς και γιατί αυτή η αναπτυξιακή λογική συμβαδίζει με τις ανάγκες του ανθρώπου, να αντιμετωπίσει την κλιματική κρίση. Μέχρι τις μέρες μας η διαμάχη με αντικείμενο την εκμετάλλευση της γης, του εδάφους, οριζόταν στο πλαίσιο της αντιπαράθεσης δύο συστημάτων: του συστήματος της ατομικής ιδιοκτησίας και του συστήματος της κοινοκτημοσύνης (κατά την σοσιαλιστική ιδεολογία). Στον εικοστό πρώτο αιώνα και στις συνθήκες της κλιματικής κρίσης η κυριαρχία επί της φύσεως και επομένως η κυριαρχία επί των εδαφικών εκτάσεων ανάγεται στην ιδέα της συμφιλίωσης με την φύση. Και το ορθολογικο-διανεμητικό μοντέλο εκφράζει αυτή την ανθρώπινη ανάγκη να ζήσει ο άνθρωπος σ’ ένα περιβάλλον, στο οποίο θα εξισορροπούνται και θα διαμεσολαβούνται τρία «πράγματα» (με την φιλοσοφική έννοια του όρου: πράγμα), τρεις παράγοντες: ο άνθρωπος, η φύση και η οικονομία.

Δεν θα ήθελα να συνοψίσω σε δύο-τρεις προτάσεις την συζήτηση που διεξάγεται σε διεθνές θεωρητικο-πολιτικό επίπεδο σχετικά με την ανάπτυξη και την κλιματική κρίση. Θα επισημάνω όμως δύο μόνον σημεία: το πρώτο έχει να κάνει με το εξής: ότι επιτέλους και στη χώρα μας η συζήτηση και ο διάλογος για τα μοντέλα αναπτυξιακής λογικής σταδιακά ωριμάζει και τα πολιτικά συμπεράσματά του θα τα δούμε τα επόμενα χρόνια. Το δεύτερο σημείο των θεωρητικο-πολιτικών επισημάνσεών μου αναφέρεται στο πολιτικό έργο του Δημάρχου Γρηγόρη Κωνσταντέλλου στο Δήμο των 3Β, σχετικά με το υπό συζήτηση θέμα. Κατανόησε πολύ νωρίς (το διαπίστωσα αυτό σε συναντήσεις που είχα μαζί του), ότι η μοναδική διέξοδος για να απεγκλωβιστούμε ως τοπική κοινωνία από τα αδιέξοδα που μας οδήγησε η παρωχημένη αναπτυξιακή λογική, ήταν να υιοθετηθεί το ορθολογικό-διανεμητικό-κοινωνικό μοντέλο για να αποκτήσουμε όλοι μας δημότες, κάτοικοι υπαρξιακή επιτέλους «πρόσβαση» προς την θάλασσα. Και να καταστεί η παραλιακή έκταση του Δήμου των 3Β οικιστικό και αναπτυξιακό κόσμημα, στολίδι σε παγκόσμιο επίπεδο.

* Ο Θεόδωρος Γεωργίου είναι καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης