Να καταστήσουμε το κριτήριο του φύλου περιττό

της Τζίνης Τριανταφυλλίδου*

Παρ’ όλο που οι γυναίκες απέκτησαν ίσα νομικά δικαιώματα στην οικογένεια, στην εργασία, στο δημόσιο χώρο, δεν άλλαξαν ανάλογα και οι αντιλήψεις. Η δυσπιστία για τις ικανότητές τους παρέμεινε, μειούμενη βέβαια, αλλά πρέπει ακόμη να αποδεικνύουν ότι είναι πιο εργατικές, υπεύθυνες και αποτελεσματικές από τους άντρες για να δικαιούνται τα αυτονόητα.

Οι θεσμικές κατακτήσεις δεν ακολουθούνται γρήγορα από αλλαγή στη νοοτροπία έχουν όμως εκπαιδευτική επίδραση. Στο γυναικείο κίνημα διίστανται οι απόψεις, κατά πόσο η ποσόστωση προάγει την ισότητα και την αξιοπρεπή συμμετοχή των γυναικών ως δικαίωμα και καθήκον.

Το επιχείρημα κατά της ποσόστωσης είναι πως το κριτήριο του φύλου που μέχρι πρότινος χρησιμοποιείτο από την κυρίαρχη αντίληψη για αποκλεισμό των γυναικών, χρησιμοποιείται για τη συμμετοχή τους. Άρα το βιολογικό φύλο είναι πάλι καθοριστικό. Επίσης υπάρχει ο κίνδυνος η συμμετοχή γυναικών που εκλέχτηκαν με λιγότερες ψήφους από άντρες συνυποψήφιους να απαξιώνεται. Άρα πρέπει να αποδώσουν περισσότερο για να ισοφαρίσουν το «μειονέκτημα» του φύλου.

Το επιχείρημα υπέρ της ποσόστωσης είναι ότι ακόμη στη συνείδηση του γενικού πληθυσμού δεν υπάρχει πλήρης αναγνώριση των γυναικείων δυνατοτήτων στο δημόσιο χώρο. Συχνά οι επιτυχημένες γυναίκες θεωρούνται εξαιρέσεις στον κανόνα, ιδιαίτερα δυναμικά άτομα «παρά το φύλο τους».

Επίσης δεν έχουν ακόμη μοιραστεί απόλυτα οι παραδοσιακοί ρόλοι στην οικογένεια, ώστε οι γυναίκες να είναι αναπόσπαστες στην ενασχόλησή στο δημόσιο χώρο. Άρα οι ικανότητες των γυναικών χρειάζεται ακόμη να βιωθούν σε μεγάλη έκταση και διάρκεια.

Για τις ίδιες τις γυναίκες που αναλαμβάνουν την ευθύνη δημόσιων ρόλων, αυξάνεται η αυτοπεποίθηση, ο αυτοσεβασμός και η ικανότητα διεκδίκησης. Για τους συνεργάτες και το κοινό που απολαμβάνει τις υπηρεσίες τους, οι εικόνες δυναμικών και άξιων γυναικών, η εξοικείωση, η συμβίωση γενικότερα, αλλάζει αντιλήψεις και προκαταλήψεις και προκαλεί αποδοχή με ίσους όρους, που είναι το επιθυμητό. Όσον αφορά στις εκλογές, η ποσόστωση αναφέρεται ως «ποσόστωση φύλου» που τυπικά εξασφαλίζει την παρουσία κατά ένα ορισμένο ποσοστό κάθε φύλου. Επειδή η συμμετοχή των ανδρών ποτέ δεν αμφισβητήθηκε, θεωρούμε ότι αποσκοπεί στην εξασφάλιση των γυναικών υποψηφίων.

Υποστηρίζω πως η ποσόστωση ακόμη χρειάζεται για τους παραπάνω λόγους. Ίσως θα έπρεπε να απαιτείται ένας ελάχιστος αριθμός ψήφων ώστε να μην παρατηρούνται ακραίες διαφορές λόγω ποσόστωσης. Αν η πολιτεία πάρει μέτρα σε όλους τους τομείς που επηρεάζουν την κοινωνικοποίηση παιδιών και νέων που ακόμη διαπνέεται από διακρίσεις ανάμεσα στα φύλα, θα είναι περιττή.

Σεξιστικές αντιλήψεις στην εκπαίδευση, στα ΜΜΕ, στις διαφημίσεις, στην επιρροή της Εκκλησίας πρέπει να αντιμετωπιστούν αν θέλουμε οι άνθρωποι να συμμετέχουν ως πολίτες με ίσα δικαιώματα και ευκαιρίες. Τότε η ποσόστωση δεν θα χρειάζεται και το κριτήριο του φύλου θα αποτελεί μια κακή ανάμνηση διακρίσεων και αδικίας.

* Η Τζίνη Τριανταφυλλίδου είναι ψυχολόγος και μέλος της Οργάνωσης Μελών ΣΥΡΙΖΑ Βάρης Βούλας Βουλιαγμένης