Διασώθηκαν τα Τοπικά Συμβούλια στα 3Β

Οι διατάξεις του νέου εκλογικού νόμου για τους Δήμους

Με τροπολογία της τελευταίας στιγμής που κατατέθηκε από τον υφυπουργό Εσωτερικών Στέλιο Πέτσα κατά τη διάρκεια της κοινοβουλευτικής συζήτησης λίγο πριν την ψήφιση του σχετικού νομοσχεδίου, τα Συμβούλια Δημοτικής Κοινότητας σε Βάρη, Βούλα και Βουλιαγμένη μεταξύ άλλων εξαιρέθηκαν τελικά από την κατάργηση που προέβλεπε η αρχική μορφή του νομοσχεδίου για το νέο εκλογικό πλαίσιο της αυτοδιοίκησης.

Έτσι, ο νόμος με αριθμό 4804 που εκδόθηκε στις 5 Ιουνίου 2021 σε ΦΕΚ προβλέπει (άρθρο 4 παρ. 4) κατάργηση των τοπικών συμβουλίων στην Αττική, πλην των Δήμων στα νησιά και στις περιφερειακές ενότητες Ανατολικής και Δυτικής Αττικής. Στη διατήρηση του τοπικού αυτού θεσμού συνέβαλε με τον δικό του τρόπο ο Δήμαρχος των 3Β Γρηγόρης Κωνσταντέλλος. Καταθέτοντας εξ αρχής τη διαφωνία του με την κατάργηση των τοπικών συμβουλίων, μειοψήφησε στο Διοικητικό Συμβούλιο της Περιφερειακής Ένωσης Δήμων Αττικής η οποία συναίνεσε στο αρχικό σχέδιο, όμως τελικά ως πρόεδρος της Επιτροπής Θεσμών της ΚΕΔΕ επηρέασε τελικά την κυβερνητική απόφαση κεντρικά.

Σε κάθε περίπτωση, η εκλογή των τοπικών συμβουλίων αλλάζει σημαντικά σε σχέση με τις εκλογές του 2019. Στις δημοτικές εκλογές που θα διεξαχθούν την Κυριακή 8 Οκτωβρίου 2023 (ημερομηνία που ορίζεται στο άρθρο 5 παρ. 5) οι υποψήφιοι τοπικοί σύμβουλοι κάθε συνδυασμού θα περιλαμβάνονται ανά συνδυασμούς στο ίδιο ψηφοδέλτιο με τους υποψηφίους δημοτικούς συμβούλους. Δεν θα υπάρχει λοιπόν χωριστή κάλπη όπως το 2019, ούτε θα επιτρέπεται πλέον η συμμετοχή κάποιου ανεξάρτητου τοπικού συνδυασμού χωρίς υποψήφιο Δήμαρχο.

Τα νέα δεδομένα

Το επόμενο Δημοτικό Συμβούλιο των 3Β θα είναι κατά 2 μέλη μεγαλύτερο φθάνοντας τους 35 συμβούλους. Αυτό προβλέπεται για τους Δήμους με πληθυσμό άνω των 50.000 κατοίκων, κάτι που αναμένεται με βεβαιότητα να πιστοποιηθεί με τη φετινή απογραφή πληθυσμού για τον Δήμο των 3Β. Τα στοιχεία της απογραφής θα καθορίσουν επίσης σε ποιες εκλογικές περιφέρειες (Βάρη, Βούλα ή Βουλιαγμένη) θα κατανεμηθούν οι επιπλέον έδρες. Σήμερα βάσει των πληθυσμιακών δεδομένων της απογραφής του 2011, η Βούλα εκπροσωπείται με 19 έδρες, η Βάρη με 11 και η Βουλιαγμένη με 3 (σύνολο 33).

Ένα επιπλέον νέο στοιχείο της επόμενης δημοτικής αναμέτρησης είναι η δυνατότητα των εκλογέων όλου του Δήμου να δίνουν σταυρό σε όλους τους υποψηφίους δημοτικούς συμβούλους, ανεξαρτήτως της δημοτικής ενότητας στην οποία θέτουν υποψηφιότητα. Για το λόγο αυτό τα ψηφοδέλτια των συνδυασμών (άρθρο 20, παρ. 5) θα περιέχουν όλα τα ονόματα των υποψηφίων δημοτικών συμβούλων σε αλφαβητική σειρά, με τη δημοτική ενότητα στην οποία θέτουν υποψηφιότητα να τίθεται εντός παρένθεσης. Σε κάθε ψηφοδέλτιο θα μπορούν να σημειώνονται 1-4 σταυροί προτίμησης για τους υποψηφίους δημοτικούς συμβούλους και 1-2 σταυροί για τους συμβούλους των δημο- τικών κοινοτήτων (άρθρο 22).

Επιπρόσθετα, η συμμετοχή συνδυασμών στις δημοτικές εκλογές γίνεται πιο απαιτητική σε σχέση με την αναμέτρηση του 2019, καθώς ο νέος νόμος ανεβάζει και το κατώτατο και το ανώτατο αριθμητικό όριο των υποψηφίων (άρθρο 15, παρ. 1, 2) μεγαλώνοντας σημαντικά τις παρατάξεις. Με δεδομένη την πληθυσμιακή αύξηση του Δήμου Βάρης Βούλας Βουλιαγμένης και την εκλογή 35μελούς Δημοτικού Συμβουλίου, συνδυασμός δεν θα μπορεί να καταθέσει ψηφοδέλτιο με λιγότερους από 57 υποψηφίους (35 δημοτικούς και 22 κοινοτικούς συμβούλους), ενώ το 2019 αρκούσαν 33 συνολικά υποψήφιοι για να ανακηρυχθεί κάποιος υποψήφιος Δήμαρχος. Η οροφή προς τα πάνω ψηλώνει εξίσου εντυπωσιακά, καθώς για τον Δήμο 3Β πλήρης συνδυασμός θα είναι αυτός που περιλαμβάνει 157 υποψηφίους (88 δημοτικούς και 69 κοινοτικούς συμβούλους).

Σημαντικότερη τομή του νέου νόμου και ένας από τους στόχους που εξ αρχής έθεσε η κυβέρνηση με την πρότασή της είναι η κατάργηση της αναλογικής εκπροσώπησης των συνδυασμών στο Δημοτικό Συμβούλιο όπως δοκιμάστηκε με τη μεταρρύθμιση «Κλεισθένης» κατά την τρέχουσα δημοτική περίοδο και η πριμοδότηση του συνδυασμού που θα εξασφαλίσει την πρωτιά με ικανό αριθμό εδρών ώστε να έχει μια στέρεη πλειοψηφία. Επιτυχών στο εξής θα θεωρείται ο συνδυασμός που πλειοψήφησε με ποσοστό μεγαλύτερο του 43% και Δήμαρχος θα εκλέγεται ο επικεφαλής του (άρθρο 24), εξασφαλίζοντας τα 3/5 των εδρών του Δημοτικού Συμβουλίου (21 στις 35). Αν βέβαια το ποσοστό του πρώτου συνδυασμού υπερβαίνει το 60%, τότε οι έδρες κατανέμονται αναλογικά (άρθρο 26, παρ. 1, 5). Αντίστοιχα, κατανέμονται οι έδρες στα κοινοτικά συμβούλια.

Μια μείζων αλλαγή του εκλογικού συστήματος συνιστά η πρόβλεψη (άρθρο 26, παρ. 4) ότι δικαίωμα εκλογής δημοτικού συμβούλου έχει ένας συνδυασμός μόνο αν στον πρώτο γύρο συγκεντρώσει ποσοστό 3% των εγκύρων ψηφοδελτίων. Βάσει των εκλογικών αποτελεσμάτων του Μαΐου 2019, το όριο αυτό για είσοδο στο Δημοτικό Συμβούλιο Βάρης Βούλας Βουλιαγμένης μεταφράζεται σε 750 ψήφους. Τέλος, ο νέος νόμος επαναφέρει την 5ετή διάρκεια θητείας για τις δημοτικές αρχές. Στο εξής οι δημοτικές εκλογές θα διεξάγονται τη δεύτερη Κυριακή του Οκτωβρίου του 5ου έτος κάθε δημοτικής περιόδου, ενώ η εγκατάσταση των νέων δημοτικών αρχών θα γίνεται την 1η Ιανουαρίου του επόμενου έτους από αυτό των εκλογών.